• TANIMI VE TARİHSEL KÖKENLERİ
  • DSM ÖLÇÜTLERİ
  • TİPLERİ/ÇEŞİTLERİ
  • SIKLIK VE YAYGINLIK
  • BELİRTİLERİ VE NEDENLERİ
  • GİDİŞAT VE SONLANIM
  • AYIRICI TANI VE EKTANILAR
  • KURAMSAL ALTYAPISI
  • TEDAVİ
  • VAKA/OLGU ÖRNEĞİ
  • İLGİLİ VİDEO
  • KAYNAKLAR

VAJİNİSMUS NEDİR?

—Vajinusmus; vajinanın girişindeki kasların istem dışı kasılarak cinsel birleşmenin acılı ve imkansız hale gelmesi durumudur.

—Kasılmalar istemdışı olarak gelişir.

—Kasılmalar bilinçli ise bu vajinusmus değil eş reddidir.

Vajinismus DSM-V Tanı Ölçütleri Nelerdir?

—A. Aşağıdakilerin birinde (ya da daha çoğunda) sürekli ya da yineleyici güçlük çekme

-birleşme sırasında vajinaya girme

-vajinaya girme girişimleri sırasında vulvovajinada ya da pelviste ağrı duyma

-vajinaya girme girişimleri sırasında vulvovajinada ya da pelviste ağrı duymaya yönelik kaygı ya da korku

-vajinaya girme girişimi sırasında pelvis tabanı kaslarını çok germe ya da sıkma

—B.  A tanı ölçütündeki belirtiler en az yaklaşık 6 aydır sürmeli

—C.Bu bozukluk  kişide klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya neden olur.

—D. Bu bozukluk, başka bir Eksen I bozukluğuyla daha iyi açıklanamaz (Örneğin, somatizasyon bozukluğu) ve sadece genel tıbbi bir durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.

—

VAJİNİSMUS TANISI VE TİPLERİ NELERDİR?

—Vajinusmus tanısı ilk cinsel birliktelik denemesi sırasında yaşananları çiftin anlatması ile konulur.

—Primer vajinusmus;  vajinanın üçte bir dış kısmında cinsel birleşmeyi engelleyecek boyutta yineleyici ve sürekli olarak istem dışı kasılmasıdır. İlişkiye girmeye izin vermeyecek kadar şiddetli ve ağrılıdır kasılmalar. Primer vajinusmusta hasta hayatında hiçbir başarılı cinsel birleşme yaşayamamıştır. (tamamlanmamış evlilik)

—Seconder Vajinusmus; Daha önce acısız ve ağrısız cinsel birleşme yaşantısı olmuş ve sonrasında vajinusmus geliştirmiş kadınlarda görülen vajinusmus ise seconderdir.  Seceonder vajinusmus genellikle doğum yırtıkları, kötü sert jinekolojik muayneler, travma ve ameliyat yaşantıları, ağır enfeksiyonlar sonrası disparoniye bağlı olarak gelişen bir durumdur.—

Görülme Sıklığı

—Ülkemizde görülme sıklığı ile ilgili net veriler yoktur.

—Batılı kaynaklarda %1-6 olarak tahmin edilmektedir.

—Konya’da yapılan bir araştırmada %15.3 olarak bulunmuştur.  Vajinismus yaşayan kadınların %46.3 ü bu durumu yalnızca eşlerinin bildiğini, %53.7 si başkalarının da bildiğini belirtmiş.

VAJİNİSMUS BELİRTİLERİ NEDİR? NELERDİR?

—Vajinismusn en temel belirtisi,

—cinsel birleşme sırasında kişinin

—“panik atak benzeri” bir durum yaşamasıdır.

—Bilinci açık olsa da kadın kontrolünü yitirir.

—Penisin vajinaya girişinin ağrılı ya da zor olması,

—Çiftin rahatsız, hatta imkânsız penetrasyon (penis vajina birlikteliğini içeren cinsel birleşme) yaşaması,

—Cinsel ilişki sırasında yaşanan yanma, gerginlik ve batma hissi,

—Hiçbir belirgin nedeni olmayan cinsel ağrılar,

—Tampon kullanamama,

—Jinekolojik/pelvik muayenenin zor yapılması ya da yapılamaması,

—Cinsel ilişki sırasında solunumun durma seviyesinde yavaşlaması,

—Vücudun diğer kas gruplarının (bacak, kol, bel, vb.) ilişki sırasında spazmlar yaşaması,

—Başarısızlık ve ağrı endişesi nedeniyle ilişkiden kaçılması, şeklinde yaşanır.

VAJİNİSMUS NEDENLERİ—

1-BİYOLOJİK ETMENLER

—Pelvik tömörler,

—Vajinanın yaşlanmaya bağlı atrofisi(körelme),

—Doğum patolojileri ve

—Üretral karunkül (Kadın üretrasında en çok görülen tümördür)

—Pelvik İltihabi Hastalığı – PİD,

—Yumurtalık kistleri,

—Üriner Enfeksiyonlar,

—Vjinada sarkma

—Vajinada Kuruluk,

—Vulva kanseri,

—Vajinal enfeksiyonlar,

—Sedef hastalığı, egzema vb. deri hastalıkları.

2-PSİKO-SOSYAL ETMENLER

—Geçmişteki cinsel taciz yaşantısı, zorla evlendirilme

—-Hamilelik korkusu,

—-Acı korkusu,

—-Medikal/fiziksel durumdan kaynaklanan acılı birleşme,

—-Yüksek kaygı,

—-Yetersiz cinsel eğitim,

—-Ev yaşantısında katı ve dengesiz dini öğretilerin olması,

—-Çocuklukta şok edici cinsel görüntüye maruz kalmak,

—-Evde şiddet yaşantısı,

—-Aileye ilişkin korkular, zayıf anne, otoriter baba

—-Bağlanma korkusu,

—-Kalıplaşmış olumsuz yargılar,

—-Taciz eden bir partnerin olması,

—-İlk denemelerde acı duyma

—-Başarısızlık korkusu

—-Küçük yaşta evlendirilme

—-Güven eksikliği vb.—

—

VAJİNİSMUSLU KADINLARIN DUYGUSAL ÖZELLİKLERİ “Herkesin bu kadar kolay yaptığı bir şeyi ben nasıl yapamıyorum” şeklinde suçluluk duyma. Utanç duyma Kendinden nefret etme Hayal kırıklığı hissi Zamanla meydana gelen cinsel isteksizlik

VAJİNİSMUSLU KADINLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ

—Herşeyin en kötüsünü düşünürler

—Kurallara uyarlar

—Öfkeyi ifadede zorluk çekerler veya kızgınlıklarını dışa vurmazlar

—Aileye bağımlıdırlar

—İyi kız olmaya çalışırlar

—Kabul gereksinimine ihtiyaç duyarlar

—İğne dişçi… gibi korkuları vardır.

—Vücut bütünlüğünün bozulacağına dair korkuları vardır

—Çocukluk çağından kalma korkuları vardır

—Duygusal ve ruhsal gelişimleri sağlıklı değildir

—Çocuksu bir kişilikleri vardır

—Duygusal ve fiziksel olarak açık olmanın tehdit edici ve güvenilmez olduğunu düşünürler.

—Cinsel ilişki veya penisin vajinaya girmesine karşı korku reaksiyonları vardır.

—Yatak ıslatma ve uykusuzluk gibi çocukluk semptomları olabilir

—Erkekleri saldırgan olarak algılayabilirler

—Kontrolsüz davranışları vardır.

—Bedenlerinden çoğunlukla hoşnut olmazlar

—Güven duyguları zedelenmiştir, ya çok çabuk güvenirler yada güven duymada zorlanırlar.

—Cinselliği kötü ve kirli olarak algılarlar

—Sık sık hastalanırlar

—Olumsuz dinsel çatışmaları olabilir

—Anoraksi ve bulima sık görülebilir.

—Kaygılı ve tedirgin ruh halleri vardır.

—Yetişkinliği ve evliliği kabul etmede zorluk çekerler

—Geçmişlerinde cinsel şiddete maruz kalmış yada tanık olmuş olabilirler

—Cinsel organlarından iğrenme yada hoşlanmama durumu yaşayabilirler

—

VAJİNİSMUSLU KADINLARIN ORTAK AİLESEL ÖZELLİKLERİ

—Baskın, tehditkar, alkolik bir babaları olabilir.

—Cinsellikten hoşlanmayan veya bir görev gibi algılayan anne olabilir

—Fiili şiddet, sık çatışmaların ve ayrı yatak odalarının olduğu sağlıksız ebeveyn ilişkisi olan ailelerdir.

—Özel , aşırı koruyucu, sedüktif (ayartıcı, baştan çıkartıcı) veya sınırların belirgin olmadığı baba kız ilişkisi olabilir.

—Annelerini kendisini ve çocuklarını koruyamayacak kadar etkisiz, çaresiz ve bağımlı olarak değerlendirirler.

—Bilinçdışı olarak, cinsel ilişkide bulunmayı, genellikle baskın babalarına karşı mücadele vermiş fakat başarılı olamamış ve zavallı olarak algılanan anne ile özdeşleşme olarak algılanır.

—

Tab 2 content place

Eş tanı

—Mükemmeliyetçi ve ritüelleri olan kadınlarda vajinismus görülebilir.

—Major depresyon ve anksiyete bozukluğunun eşlik etmesi sık görülür.  (%81.6)

—

Ayırıcı tanı

—Cinsel birleşmeyle ilişkili ağrı şikayeti olan (disparoni ) bir kişide vajinismus varsa öncelikli tanı vajinismus olarak kabul edilmektedir. —Disparonide cinsel birleşme görülmektedir.

VAJİNiSMUSLA İLGİLİ KURAMSAL AÇIKLAMALAR

—Nedenleri davranışsal, bilişsel, dinamik ve varoluşsal modellere göre de ele alabiliriz.

—

Davranışçı ModeL;

—Geçmişte yaşanmış bir taciz, ensest ilişki ya da kötü bir cinsel deneyimin ağrı ve acı verici olarak değerlendirildiğinde oluştuğunu söyler.

—M. Erickson’un dediği gibi “defolu bir öğrenme ve kabullenme” olarak ele alır.

Bilişsel model,

—geçmişte maruz kalınan cinsel yasaklar ve abartılı ilk gece hikâyelerin kişide oluşturduğu cinsellikle ilgili negatif şemaları içerdiğini düşünür.

—Bilişsel çarpıtmalara odaklanır.

—

—Freud’un dinamik modelinde ,

çocuklukta ödipal dönem” adı verilen ve cinsel kimliğin geliştiği bir kritik dönem vardır. Bu dönemde çözüme kavuşamayan psikolojik durumlar kadınlarda ilerleyen yaşlarda vajinismusa neden olabilmektedir.

Varoluşsal model,

—Erkek egemen topluma bir baş kaldırı metodu, kadının kendini eşine ifade etmesi, farkında olmadan kendi varlığını eşine hissettirmesi ve istediği ilgiyi görmesi için başlattığı bilinçdışı otomatik hareketleri içeren nedenlerle ele almaktadır.—

VAJİNİSMUS TEDAVİSİ VAJİNİSMUSTA ÖYKÜ ALMAK VE DEĞERLENDİRME YAPMAK

Vajinusmusta öykü almak ve değerlendirme yapmak için aşağıdaki başlıkların sıralı bir şekilde ele alınması gerekir Sosyo-demografik veriler Yakınma ve yakınmanın öyküsünü almak Cinsel işlev aşamalarını görüşmek* Cinsel durum muayenesi yapılması** Tıbbi ve psikiyatrik durumun değerlendirilmesi Aile psikoseksüel gelişim öyküsünü almak Verileri değerlendirmek hedefleri oluşturmak Tanı koymak ve tedavi programı oluşturmak

CİNSEL İŞLEV AŞAMALARINI GÖRÜŞMEK

Vajinismusun ortaya çıkması ile beraber çoğu kez cinsel yanıtın, cinsel istek, uyarılma, orgazm gibi her bir evresinde yaşanan fiziksel ve psikolojik değişmeler olumsuz etkilenir. Dolayısıyla hastanın cinsel yanıt döngüsüyle ilgili daha ayrıntılı bilgiler elde etmek gerekir.

Cinsel istek aşaması*

Eşlerin cinsel istek sıklıkları ve bu konuda birbirlerine uyumları nasıldır? Cinsel fantezileri rüyaları var mıdır? Fantezi ve rüyaların içeriği ve niteliği nedir? Çift ya da eşlerden her biri erotik filmlerden ve resimlerden nasıl etkilenir? Her bir eş cinsel yaşamlarını nasıl buluyor?

Cinsel uyarılma aşaması*

Eşinin vücuduna ve cinsel organına dokunmasından rahatsızlık duyuyor mu? Bu dokunma eylemleri sırasında ıslanma, sertleşme oluyor mu? Her bir eş için uyarılma yeterli mi? Bu aşamada psikolojik belirtilerin yanısıra nefes alıp vermede hızlanma, terleme, çarpıntı gibi fiziksel belirtiler aşliik ediyor mu? Cinsel uyarıdan haz almayı ve birbirlerine haz vermeyi biliyorlar mı? Eşler sevişme sırasında birbirinin tutumundan memnun mu?

Cinsel birleşme ve orgazm aşaması*

Her bir eşin cinsel birleşmeye karşı olumsuz bir duygusu var mı? Cinsel birleşme aşamasına geldiğinde ne hissediyor? Kendini cinsel birleşmeye hazır hissediyor mu? Cinsel birleşme olmuyorsa ne oluyor? Eşler birbirlerinin yanında mastürbasyon yapmaktan rahatsızlık duyar mı? Eşler orgazma ulaşırlar mı? Nasıl? Orgazm sırasında ve sonrasında neler hissediyor?

CİNSEL DURUM MUAYENESİ YAPILMASI**

Çiftin hali hazırdaki cinsel deneyimlerinin ve bunlara ilişkin düşünce, duygularının ve davranışlarının yelpazesinin ne olduğuna yönelik ayrıntılı öyküsü alınmalıdır. terapist; “Cinsel sorunuzun ne olduğunu anlamam için ne olup bittiğiyle ilgili ayrıntılı bilgi edinmem gerekir. Sorununuzun (vajinusmusun) ilk ortaya çıktığı andaki ve son bir aylık dönemdeki cinsel yaşantınızı bilmem önemlidir. Bunu sizlerin bana ayrıntılı bir şekilde anlatmaya çalışmanız gerekiyor. O yüzden size soracağım soruları ayrıntılı biçimde ele almamız gerekiyor”. Şeklinde çifte bazı sorular yöneltmelidir.

Birbirinizi uyaracak yeterlilikte dokunma ve ön sevişme yapıyor musunuz? Yeterince sevişme olmadığında, daha fazla zaman ve özen gerektiğini söyleyebilir misinız? En son ne zaman sevişme/cinsel birleşme girişiminiz oldu? Bunu ayrıntılı bir şekilde anlatır mısınız? Sevişme ortamı güvenli miydi? İkiniz rahat mıydınız? Birbirinizin yanında ne kadar soyunuyorsunuz? Birbirinize ne kadar dokunuyorsunuz? Eşinizle beraber karşılıklı bütün bedene ve cinsel bölgelere rahatlıkla dokunabiliyor musunuz? Cinsel uyarılara ne kadar yanıt veriyorsunuz? Cinsel isteğiniz, cinsel hazzınız var mı? Sertleşme, ıslanma var mı? Cinsel birleşme aşamasına geçtiğinizde ne oluyor? Kaçındığınız bir şey var mı? Cinsel birleşme gerçekleşmiyorsa, cinsel ilişkinizi birleşmesiz bir şekilde nasıl tamamlıyorsunuz? Orgazma ulaşmak için neler yapıyorsunuz?

Vajinismus Tedavisinde Dikkat Edilmesi Gereken Konular

Tedavi mutlaka eşle beraber olmalıdır. Eşlerin vajinismuslu kadınlara yaklaşımlarının nasıl olduğuna dikkat edilmelidir. Eşler yaşanan problemi hoşgörüyle mi karşılıyor bu konuda sorun mu çıkarıyor? Vajinismusun fiziksel bir nedeni olabilir ve bu nedenle kadının mutlaka cinsel terapi öncesi bir kadın doğum uzmanına görünmesi gerekir. Deneyip de başarısızlıkla sonuçlanan her tedavi girişimi çifti dipsiz bir kuyuya doğru sürükler, umutlarını kırar, tedaviyi güçleştirir. Tedavinin sonlarına doğru eşlerin arası açılmaya başlar ve sık sık kavga etmeye başlarlar.

Vajinismus tanı konuduğunda tedavisi en kolay cinsel işlev bozukluğudur. Tedavideki temel hedef kas belleğinin yeniden oluşturulması- farkındalığın artırılmasıdır. Seks terapisi, psikoeğitim, ev ödevleri, hipnoterapi, EMDR tedavide kullanılan yöntemlerdir. Kadinin ilişki sırasında partnerini yönlendiren pozisyonda olması ve onunla iyi iletişim kurması önerilmektedir.

Vajinismus tedavisi için önerilen davranışçı yöntemler Vajinismus tedavisinde en sık kullanılan yöntemlerden biri de bilişsel davranışçı yöntemdir. Amaç yanlış öğrenilen tepkilerin yerine yenilerini koymaktır. Bu yöntemde; Ayna egzersizi: yere konulan bir el aynası ile genital organin incelenmesi Masaj egzersizi (Sensitif fokus): dokunarak hissetme. Kişinin kendisi ve eşi tarafından genital organın ve hazzın hissedilmesi sağlanır. Kegel egzersizi: vajinal PC kasının sıkılıp gevşemesi şeklinde yapılır. Farkındaliği ve cinsel hazzı artırır. Nefes egzersizi (Soluk alıp verme egzersizi): doğru nefes alıp verme hem kasların gevşemesi hem de doğru ruhsal duygulanım açısından önemlidir. Parmak egzersizi: vajinal kasların kontrollü bir şekilde gevşetilmesini ve vajinanın hissedilmesini sağlar. Vajinismus Tedavisinde Dikkat Edilmesi Gereken Konular Hasta çift yaklaşık 10-12 seans sonrasında sağlıklı bir cinsel hayata kavuşabiliyor. Tedavi süresinin uzunluğu ise genellikle 3 hafta ile 3 ay arasında sürüyor. Vajinismusu mekanik olarak çözmek yetmez. Çifte sağlıklı ve mutlu bir cinsel hayat sunmak için tedavide iki aşama izlenir. 1. aşamada kaygı ve korkuyu azaltarak cinsel birleşmenin olmasını hedefleriz. 2. aşamada ise cinsel ilişkiden zevk alma ve orgazm olma teknikleri öğretilir.

ÖRNEK VAKA

Ali ve Fatma 2 yıldır evlidir. Ali 27 yaşındadır ve özel bir şirket personeli olarak çalışmaktadır. Fatma 22 yaşında ve ev hanımıdır. Evlendiklerinde ikisinin de cinsel deneyimi olmadığını bildirmişlerdir. 2 yıl önce görücü usulüyle evlenen çift, bu süre boyunca cinsel yakınlaşmayı sağlayamamıştır.

Vajinismus nedeniyle 2 yıldır devam etmekte olan sorunlar nedeniyle üzüntü ve çaresizlik içinde olan çift, bu çaresizlikle “boşanma” konusunu konuşmaya başlamışken, Ali’ nin yakın bir arkadaşı onlara vajinismus terapisi görmelerini önermiştir.

Fatma’ nın 2 yıldır süren vajinusmus problemi için tedaviye gitmesini Ali’ nin bu yakın arkadaşı sağlamıştır.

Ali ve Fatma iyi ve düzgün ailelerde büyümüş olmakla birlikte Fatma, annesinin bazı durumlara aşırı sert tepkiler verdiğini bildirmiştir.

Annesi, Fatma’ nın çocukluk ve ergenlik dönemlerinde çok sert ve baskıcı tavırlar sergilemiştir. Fatma, annesinin hem küçük teyzesine hem de kendisine verdiği sert tepkileri hatırladığını bildirmiştir. Anneden 7 yaş küçük teyze, evin önünde arkadaşıyla konuşurken güldüğünde ona : “Kapının önünde oro… gibi gülüyorsun. Sende hiç utanma yok!” demiştir.

Teyzesi bir gün eve geç geldiğinde yine benzer bir ifadeyle : “Düzgün aile kızları eve zamanında gelir. Sen başımıza oro… kesildin o yüzden geç geliyosun” der. Aynı şekilde, başka durumlarda da anne benzer tepkilerle hakaret etmiştir. Örneğin, teyzesi biraz makyaj yapsa, Fatma’ nın annesi ona : “Oro… lara benzemişsin. Git yüzünü yıka!” diyerek bağırmıştır ve hakaret etmiştir.

Fatma, annesinin küçük teyzeye yaptığı bu hakaretleri, bu acımasız tepkileri ergenliğe girdiği dönemden itibaren kendisine de yapmaya başladığını anlatmıştır.

Ali ve Fatma’ nın yaşamları vajinismus tarafından engellenmiş, cinsel bir birliktelik yaşamaları önünde engel olmuştur.

2 yıl boyunca, defalarca ilişki denemesi yapmışlar, ancak bu denemelerin hiçbiri başarılı olamamıştır. Fatma, her ilişki denemesinde aşırı kaygı ve korku hissetmiş, ve denemenin belli bir noktasında kaçarcasına Ali’ den uzaklaşmıştır.

Denemeler sırasında Fatma’ nın bu korkulu ve kaygılı kaçışları Ali’ nin zamanla isteksizlik ve sertleşme problemi yaşamasına neden olmuştur. Özellikle sertleşme sorunu yaklaşık 1 senedir Ali’ yi etkisi altına almıştır.

Tab 2 content place
Tab 3 content place

1 YORUM

YORUM YAP

Yorumunuzu giriniz!
Lütfen adınızı buraya girin