OKB bir kaygı(anksiyete) bozukluğudur. Kişinin istemediği ve tekrarlanan düşünceler,takıntılar,hisler ve davranışı yapmaya doğru sürülmesidir. İnsanları bu döngüye kısıtlayarak hapseden bir hastalıktır. Obsesyonlar rahatsız edici, uygunsuz ve denetlenemez bir şekilde yaşanan, sürekli ve tekrarlanan zorlayıcı düşünce, imge ya da itkelerdir. Bu obsesyonlara genellikle imgeleri nötrleştiren ya da korkulan bir durumu önlemeye yönelik kompülsif davranışlar eşlik eder. Kompülsiyonlar, uzun ritüeller şeklinde gerçekleştirilen açık, yinelenen davranışlar(elleri yıkama,tekrar tekrar düzenleme) ya da gizli zihinsel ritüeller olabilir(sayı sayma,dua etme). Bu ritüeller anksiyeteyi geçici olarak durdurur. Bir çoğumuz kapıyı kilitleyip kilitlemediğimiz, ocağı söndürüp söndürmediğimiz konusunda minör obsesif düşüncelere kapılmışızdır. Ancak OKB’de düşünceler aşırı,sürekli ve rahatsız edicidir. Obsesif düşünceler geldiğinde kişi ritüeli hemen tekrar eder. Bu kompilsif eylemler gündelik hayatı önemli ölçüde etkiler.

En çok görülen obsesyon belirtileri:
-Kirlenme korkusu(pislik veya mikrop bulaşması)
-Kendisine ya da başkasına zarar verme korkusu
-Aşırı kuşku ve güvensizlik sorunu
-Simetri endişesi ya da gereksinimi
-Din obsesyonu(günahkar olmaktan korkma)

En çok görülen kompülsiyon belirtileri:
-Temizlenme(tekrar tekrar yıkanma, ellerin yıkanması)
-Tekrarlama(sözcükleri, davranışları)
-Sürekli belirli şeyleri düzenleme/dizme
-Sayma(3 defa yere vurma)
-Çeşitli gündelik eylemlerin aşırı yavaş uygulanması(kaldırımdaki çatlaklara basmamak için yavaşlama)
Kompülsif davranışların gerilimi azaltmasının yanında kontrol duygusunu ortaya çıkarır,ancak kaygı kısa süre içinde geri gelir. Bu yüzden ritüeller sürekli tekrarlanır. OKB hastaları kendi durumlarından rahatsızdır ancak engelleyemezler.

OKB hastalığının ortaya çıkmasının nedeni tam olarak anlaşılamasa da,araştırmalar çevresel ve biyolojik faktörlerin rol oynadığını göstermiştir.
Stresli yaşam koşulları ve aile geçmişinde OKB tanısı varsa, yakalanma riski artabilir.

Tedavisi

1)Davranışçı ve Bilişsel Davranışçı Tedaviler

OKB hastalıklarında en etkili yaklaşım maruz bırakma ve tepki önleme tedavilerinin birleşimi gibi görülüyor. Bu terapide hasta korkulan her neyse ona kademeli olarak maruz bırakılır. Sonrasında obsesyonları azaltmak için baş vuracakları ritüelleri tekrarlamamaları istenir. Bu konuda ritüellerin önlenmesi önemlidir çünkü kaygılarıyla sağlıklı bir şekilde mücadele etmeyi öğrenirler. Bunların yanı sıra ev ödevleri de verilebilir.

2)İlaçlar

Bazı psikiyatrik ilaçlar takıntıları ve OKByi kontrol etmenizi sağlar. Genelde ilk aşamada antidepresan kullanılır. Ancak ilaç tedavisi bırakıldıktan sonra OKB nüksetmesi genellikle yüksektir. Bu yüzden davranışçı terapiye başvurmayan kişilerin bu ilaçları belirsiz bir süre boyunca kullanmaları gerekebilir.

TAKINTI DEYİP GEÇMEYİN!

Kaynakça:
1. Amerikan Psikiyatri Birliği, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal EL Kitabı, Beşinci Baskı (DSM-5), Tanı Ölçütleri ve Başvuru El Kitabından, çev. Köroğlu E, Hekimler Yayın Birliği, Ankara,2014.
2. Butcher, J.N., Mineka, S., Hooley, J.M. Anormal Psikoloji. Çev., Orhan Gündüz. İstanbul: Kaknüs Yayınevi. 2013.

1 YORUM

YORUM YAP

Yorumunuzu giriniz!
Lütfen adınızı buraya girin