Mükemmeliyetçilik, gündelik hayatta sık kullanılan bir terimdir ve hayatın her alanında bulunabilir. Bunlar, iş, okul, sosyal ilişkiler, spor, kişisel görünüm, kilo, temizlik, evin hali, müzik, hobi gibi önemli herhangi bir alan olabilir. Konu ister iş, isterse sosyal durumlar, hobiler veya görünüm olsun, mükemmeliyetçi kişiler genellikle yaptıkları işin detaylarıyla kıvranıp, başkaları tarafından nasıl değerlendirileceğinden endişe ederken kendilerini yoğun bir strese maruz bırakırlar. Bu tarz bir mükemmeliyetçilik, özeleştiri, düşük özsaygı ve zayıflamış bir performansla sonuçlanabilir. Eğer mükemmeliyetçilik sizin hayatınızda da bu tarz sorunlara yol açıyorsa yazıyı okumaya devam etmenizi öneririm.

Mükemmeliyetçilik, kişinin kendisi için belirlediği yüksek standartlara ulaşmak için, olumsuz sonuçlara rağmen sürekli olarak çabalamasını içerir. Ayrıca kişi kendi standartlarından birini karşılamadığını düşündüğünde özeleştiri yapmak da mükemmeliyetçiliğin içine girer. Mükemmeliyetçiliğin en sorunlu yönlerinden biri, kişilerin özsaygılarını bu yüksek standartlara ne kadar ulaşabildiklerine ilişkin algılarına dayandırmalarıdır.

Mükemmeliyetçi insanlar genellikle kendi yüksek standartlarını yakalayamadıkları hissine kapılırlar, bu nedenle bir yandan başarmak için çabalarken bir yandan da başarısızlıktan sürekli korkarlar. Bazen bu durum, başarısızlıktan duyulan korku nedeniyle görevlerden kaçınmayla sonuçlanabilir. Hedefledikleri standartlara ulaştıkları zaman bile genellikle bu başarılarını hafife alırlar, hedeflerinin yeterince zor olmadığını veya herkesin buna ulaşabileceğini düşünürler ve bir dahaki sefere daha da yüksek bir hedef koyarlar.

Eğer kendi özdeğeriniz çabalama ve başarıya dayanıyorsa ve hem hedefleriniz için uzun süreli çaba harcayıp hem de her başarıyı göz ardı ediyorsanız, asla kazanamayacağınız bir duruma girmişsiniz demektir; Hedeflerinize ulaşsanız da ulaşmasanız da kendinizi başarısız hissedersiniz. Mükemmeliyetçiliğin temelinde sıklıkla başarısızlık korkusu yatar.

Mükemmeliyetçiliğin üç temel özelliği vardır. Bunlar şöyle sıralanabilir:

  • Zorlayıcı standartlar ve özeleştiri ( “Şunu daha iyi yapmalıydım.” gibi)
  • Olumsuz etkilerine rağmen zorlayıcı standartlara ulaşma çabası (Yorgunluktan keyif alma gibi)
  • Özdeğerini yüksek standartlara dayandırmak ( Mükemmel baba olmaya çalışmak gibi)

“İyi güzel de herkes belirli hedeflere ve standartlara ulaşmaya çalışmıyor mu? Bu yaşamın normal bir parçası değil mi?” diye düşünüyor olabilirsiniz. Mükemmeliyetçilik ve sağlıklı bir mükemmeliyetçilik arayışı ve başarı gayreti arasında önemli farklar vardır.

Zararlı mükemmeliyetçilik ile sağlıklı bir başarı çabası arasındaki temel farklar şunlardır:

  1. Zararlı mükemmeliyetçilikte kişinin kendisiyle ilgili görüşü kendi zorlayıcı standartlarına ne kadar ulaşabildiklerine fazlasıyla bağlıdır.
  2. Zararlı mükemmeliyetçilikte kişiler olumsuz sonuçlara rağmen aynı standartlar için çabalamaya devam eder.

Zararlı mükemmeliyetçiliğiniz olup olmadığını belirlemek için kendinize aşağıdaki soruları sorabilirsiniz.

  1. Her zaman yüksek standartları yakalamak için elinizden gelenin en iyisini mi yaparsınız?
  2. Ne başardığınızdan ziyade ne başarmadığınıza mı odaklanırsınız?
  3. Diğer insanlar size standartlarınızın aşırı yüksek olduğunu söyler mi?
  4. Standartlarınıza ulaşmamaktan çok korkuyor musunuz?
  5. Bir hedefe ulaştığınızda, genellikle bir sonraki sefer için daha da yüksek hedef koyar mısınız?
  6. Özdeğeriniz çabalama ve başarıya mı bağlıdır?
  7. Başaramama ihtimaline karşı veya uzun süreceği için görevlerden kaçındığınız veya onları ertelediğiniz oldu mu?
  8. Standartlarınıza ulaşmak için çabalamaya, bu bazı şeyleri kaçırmanıza neden olsa bile devam eder misiniz?

Mükemmeliyetçiliği aşmanın ilk adımı, bunun yaşamınızda sorun yarattığı alanları belirlemektir. Eğer yukarıdaki soruların büyük kısmına “Evet” cevabı verdiyseniz, bu düşünceleri fark etmeye ve daha işlevsel hala getirmeye yönelik bir psikolojik danışma hizmeti almanız faydalı olacaktır. Mükemmeliyetçiliğinizi aşmakta en iyi olmanız gerekmiyor- sadece ondan kurtulmak size keyif, esneklik ve özgürlük getirecektir!

Öneri: Başlangıç için bir sağaltım yöntemi olarak bibliyoterapi ile başlayabilirsiniz.

Ezgi ÖZBAK

KAYNAKÇA

  1. Shafran R. ve arkadaşları, Mükemmeliyetçilik, çev. Onuk D., Kuraldışı, İstanbul, 2010.
  2. Burns G.W., Çocuklar ve Ergenler için 101 Tedavi Edici Öykü, çev. Maral N.,Nobel, Ankara, 2016.

YORUM YAP

Yorumunuzu giriniz!
Lütfen adınızı buraya girin