Neden kalabalık ortamlarda yardım alma olasılığımız daha düşüktür?

0
155

Hemen hemen hepimiz bu durumu duymuş ya da  bu duruma tanık olmuşuzdur. Sosyal psikoloji bu durumu sorumluluğun yayılması kavramıyla açıklar. Eğer bir kazaya yalnız siz şahit oluyorsanız ambulansı aramak gibi gereken önlemleri alırsınız. Fakat kalabalık bir ortamdaysanız, sorumluluğu başkasının alabileceğini düşünebilirsiniz.

Bu kavram genovese sendromu olarak da adlandırılır. Peki adını nereden almıştır? Kitty Genovese adlı bir kadın çalıştığı restorandan çıkıp evine dönerken defalarca bıçaklandıktan sonra hayatını kaybetmiştir. Evet bu cümle duymaya alışkın olduğumuz cümlelerden biridir; fakat bu cinayetin bir farklılığı vardır. Bu cinayetin 38 tanığı vardır. Kitty Genovese kaldırımda bir saat can çekişmişti. Sonradan yapılan soruşturmaya göre 38 kişi Kitty’nin orada olduğundan ve saldırıya uğradığından haberdardı. Hatta katil, ışıkların yanmasıyla kaçmış daha sonra kimsenin gelmediğini görmüş ve geri dönüp Kitty’i tekrar tekrar bıçaklamıştı. Daha sonra komşularına sorulduğunda gelen cevaplar, “karışmak istemedim” , “nasıl olsa biri polise haber vermiştir diye düşündüm” şeklindedir.

Daha sonra bu akıl almaz olay büyük yankı uyandırmış ve araştırılmıştır. Bu konu üzerine çeşitli sosyal deneyler yapılmış ve çoğu deney, ortamdaki kişi sayısı artınca yardım alma olasılığının azaldığını ortaya koymuştur.

Gabriel Garcia Marquez’in  Kırmızı Pazartesi romanını okuyanlar bilir. Bu romanda da bu etkiden söz etmek mümkündür. Romanın kahramanı Santiago Nasar’ın öldürüleceği daha ilk satırlardan bellidir. Kırmızı Pazartesi, yalnızca bir cinayeti anlatmaz,  aynı zamanda bir halkın ortak davranış biçimlerinin portesini çizer. Marquez romanın ilk sayfasında kahramanın öleceğinin haberini verir; fakat kitap yine de sürükleyicidir. Romanda Nasar’ın dışında tüm kasabalı da onun öleceğini bilir. Fakat kimse Nasar’a haber vermez. Siz okuyucu olarak seni öldürecek diye bağırmak istersiniz. Katiller her yerde Nasar’ı arar ve öldüreceğini söyler. İlginçtir ki bu Nasar’ın kulağına gitmez.

Toplumumuzda da bu etkinin yansımaları görülebilir ve günümüz olayları bu etkiyle açıklanabilir. Birçok kişinin memnun olmadığı bir durumda kimsenin sesini çıkarmamasına şaşırdığımız anlar olmuştur. Burada da nasıl olsa biri çıkar hoşnutsuzluğunu belirtir diye düşünülür. Tek bir kişi sorumluluk almaktan kaçınır.

Sonuç olarak bu etkinin toplum tarafından bilinmesi oldukça önemlidir. Kişi acil bir durum karşısında nasıl olsa biri çözüm yolu bulur düşüncesine kapılabilir; fakat bu etkiden haberdar ise şuan herkes benim gibi düşünüyor olabilir deyip gerekeni yapabilir. Son olarak bu konuda birkaç öneri verebilirim. Eğer acil bir durum içindeyseniz tek bir kişiye sorumluluk verebilirsiniz. Örneğin, o kişiyi işaret ederek ” Mavi elbiseli hemen polisi ara!” gibi cümleler kurmanız yardım alma olasılığını artıracaktır.

 

YORUM YAP

Yorumunuzu giriniz!
Lütfen adınızı buraya girin