ERGENLİKTE CİNSEL GELİŞİM

0
114

 

İnsan bedeninin biçim ve boyutlarındaki değişiklikler ve temelinde yatan kimyasal ve fizyolojik süreçler yaşam boyu sürer. Değişimin en hızlı evreleri doğum öncesi ve doğumdan sonraki bir yıldır. Değişim yaşamın geri kalan kısmında, ergenlik dediğimiz tek bir dönem dışında, dereceli olarak azalır. Ergenlik dönemi, biyolojik olarak normal erişkin biyolojik işlevinin (türün sürekliliğinin sağlanması işlevi) tamamlanması için gerekli yapıların ve süreçlerin geliştiği zaman parçasıdır. Herhangi bir cinsiyetten olan bireyler arasındaki farklar, yaşamın başka hiçbir döneminde bu kadar belirgin değildir.

Ergenlikte cinsel olgunlaşmayı ve biyolojik gelişimin diğer yönlerini uyaran kimyasal maddeler, iç salgı bezlerinden salgılanan hormonlardır. Ergenlikle en ayırt edici biçimde ilgili olan bezlerden hipofiz bezi beyinde, cinsiyet bezleri gonadlarda (kadınlarda yumurtalık ve erkeklerde erbezleri); ve adrenal bez korteksi (çift olarak bulunan bezin dış kısmı), böbreklerin üst kısmında bulunur. Gelişimsel süreçte büyüme ve olgunlaşmayı etkileyen dört hormon daha bulunmaktadır. Tiroid bezi gırtlağın tam altında yer alır. Tiroid hormonu metabolizma hızını ve böylece tüm dokuların büyüme ve olgunlaşma hızını artırır. Dört paratiroid bezi, tiroide gömülü olarak bulunan, ancak ondan tamamen bağımsız bezlerdir. Paratiroid hormonu kalsiyum ve fosfor metabolizmasındaki en önemli etmenlerden biri olduğundan normal kemik büyüme ve olgunlaşması için esastır. Cinsel olgunluğu erişme anlamındaki büyüme, biyolojik ergenliğin temelidir. Cinsel olgunlaşmanın başlamasında merkezi sinir sistemi önemli rol oynar. Beynin hipotalamus bölgesinden gelen uyarılarla hipofiz bezi hormonlar salgılamaya başlar. Bu hormonlar FSH ve LH hormonlarının üretilmesine yol açıyor. FSH ve LH gerek erkeklerde gerekse kızlarda üreme organlarını harekete geçiriyor. FSH kızlarda, yumurtalıklardaki foliküllerin gelişimini uyarır; bu da olgun yumurtaların gelişimiyle sonuçlanır. FHS’nin erkeklerdeki işlevi ise, testislerdeki seminifer kanallarda sperm üretimidir.

Östrojenler (kadın cinsiyet hormonları) ve androjenler (erkek cinsiyet hormonları), kimyasal yapıları nedeniyle cinsiyet hormonları olarak bilinirler. Her iki grup hormon her iki cinste de salgılanmaktadır.

Ergenlik basamaklarında ilerlemede, zamanlama kişiye, cinsiyete, etnik gruba beslenme alışkanlıklarına coğrafi bölgelere göre değişiklik olabilir. Genel olarak, gelişimin tüm evreleri kızlarda daha erken başlar.

Kız ve erkeklerde ergenliğe girecekleri dönemden yaklaşık bir buçuk yıl önce cinsel içerikli değişiklikler başlar. Bu değişmeler kızlarda 10 yaşlarında, erkeklerde 11–12 yaşları civarında olmaktadır. Kemik büyümesinin ve kemik yaşının ergenlikteki belirtilerle ilişkileri vardır. Kemik yaşı kızlarda 11, erkeklerde 12 olduktan sonra ergenlik belirtileri başlamaktadır.

Kızlarda Görülen Cinsel Gelişmeler

Beyin ile ilişkili olan hipotalamus bölgesinden salgılanan GnRH hormonu hipofizi harekete geçirir. Hipofizden salgılanan LH hormonu genç kızların yumurtalıklardan estrogen ve progesteron salgısını başlatır. Yine hipofizden salgılanan FSH overlere yumurtlamayı emreder. Böylece ilk adet görülür. Bu arada boy büyümesi de tamamlanır. Kızlarda ergenliğin ilk belirtilerinden biri kemik gelişimi ve boy büyümesidir. Sekonder seks karakterleri anlamında ergenliğin ilk belirtisi meme büyümesidir.

İlk adet kanamasından yaklaşık 1,5 yıl sonra yumurta üretimi başlar. Döllenme olmadığı sürece, kadın üreme organı içinde oluşan dokular vücuttan dışarı atılır. Türk kız çocuklarında ilk menstürasyon yaşı ortalaması 12,4’tür.

Bunlara ek olarak kızlarda görülen değişimler şunlardır:

  • Göğüslerde büyümenin başlaması. Üst sosyoekonomik seviyedeki İstanbul kız çocuklarında meme gelişimi 9,8 yaşlarında başlayarak ortalama 5,1 yılda tamamlanmaktadır.
  • Genital bölgede ve koltukaltında kıllanma. Türk kız çocuklarında kasık kıllanması 10,3 yaşlarında başlamakta ve gelişme zamanı 3,6 yılı bulmaktadır. Koltukaltı kıllanması ise 10,8 yaşında başlamaktadır.
  • Vücut ölçülerinde hızlı artış. Omuzlar yuvarlaklaşır, göğüs ve kalçalarda deri altına toplanan yağ miktarı artar, göğüs ve kalçalar büyür.
  • Deride yağlanma ve sivilcelerin oluşumu

 

Erkeklerde Görülen Cinsel Gelişmeler

Erkeklerde cinsel olgunlaşmanın ilk dış bulguları, hem skrotum ve testislerin büyüme hızında artış, hem de boy uzaması ve pigmente olmamış pubik kılların belirmesidir. Yumurtaların büyümeye başlamasından yaklaşık 1–2 yıl sonra ergenliğin kesin kanıtı olan boşalma meydana gelir. (Ortalama olarak 13–14 yaşlarında )

 

Ergenlikle beraber erkek çocuklarında görülen değişiklikler:

  • Önce cinsel bölgede, daha sonra bıyıklarda, sakallarda ve koltuk altlarında kıllanma olur. Türk erkek çocuklarında, kasık kıllanması 11-18 yaşında, koltuk altı kıllanması 12-13 yaşında başlamaktadır.
  • Adem elması denen gırtlak kıkırdağı belirginleşir ve ses kalınlaşır. Türk erkek çocuklarının ses kalınlaşmasının 13-14 yaşında olduğu bildirilmiştir.
  • Boşalma olur,
  • Yüzde ve bedende ergenlik sivilceleri oluşur,
  • Vücut ölçülerinde artma, göğüs kafesi ve omuzların genişlemesi, adalelerde gelişme ile erkek tipi ortaya çıkar.

YORUM YAP

Yorumunuzu giriniz!
Lütfen adınızı buraya girin